Vliegtuigongevallen in Twente 1940-1945 (v.2.0)

Inleiding.

De gevolgen van de Luchtoorlog.

Tussen september 1939 en mei 1945 zijn er, als gevolg van oorlogshandelingen, ruim 5800 vliegtuigen in Nederland verloren gegaan. Vliegtuigen stortten neer als gevolg van luchtgevechten, andere vliegtuigen moesten een noodlanding uitvoeren, maar ook werden vliegtuigen op de grond vernietigd door bijvoorbeeld aanvallen vanuit de lucht. Het gaat hierbij om zowel Geallieerde-, Nederlandse- als Duitse vliegtuigen.
Daarnaast zijn er in Nederland nog sporen te vinden van ruim 200 vliegtuigongevallen die niet in Nederland hebben plaatsgevonden.
Een aantal voorbeelden daarvan:

  • In een aantal gevallen zijn RAF vliegtuigbemanningen die in Duitsland sneuvelden, na de oorlog door de Amerikaanse gravendienst vanuit Duitsland overgebracht naar de Amerikaanse begraafplaats Margraten in Limburg. Toen men daar tot de ontdekking kwam dat het hier niet om Amerikaanse slachtoffers ging, werden deze stoffelijke resten overgebracht naar andere militaire bergraafplaatsen in Nederland zoals Nederweert, Venray en Bergen op Zoom.

  • De meeste Nederlandse "Mitchell" bemanningen die tijdens operaties boven Frankrijk sneuvelden, zijn na de oorlog in Nederland herbegraven.

  • In Nederland zijn graven te vinden van zowel Duitse- als Geallieerde vliegtuigbemanningen die in Het Kanaal tussen Engeland en Frankrijk, of in de Noordzee zijn omgekomen, om vervolgens dagen, en soms weken later, ergens op de Nederlandse kust aan te spoelen.

  • Op de "Walls of the Missing" te Margraten, maar ook in het Engelse Cambridge staan de namen van Amerikaanse vliegtuigbemanningen geschreven waarvan nooit een spoor werd teruggevonden.

Op het Runnymede Memorial in Engeland staan ongeveer 25.000 namen vermeld van RAF vliegtuigbemanningen die niet terugkeerden op hun bases, en die nog steeds als MiA (Missing in Action) te boek staan.
Ook de Duitse militairen hebben zware verliezen geleden. In het Limburgse Ysselsteyn ligt de enige Duitse oorlogsbegraafplaats in Nederland; het Deutscher Soldatenfriedhof Ysselsteyn. Bijna alle Duitse militairen die in Nederland tussen 1940 en 1945 omgekomen zijn, werden na de oorlog overgebracht naar Ysselsteyn. Ongeveer 32.000 Duitse militairen vonden te Ysselsteyn hun laatste rustplaats.
Daarnaast zijn er in Nederland op veel plaatsen monumentjes te vinden ter nagedachtenis aan vliegtuigongevallen. De luchtoorlog boven Nederland, en ook boven Twente, heeft duidelijk zijn sporen nagelaten.

F10 F8 F13

De CWGC begraafplaats te Nederweert.

De Amerikaanse begraafplaats te Margraten.

Het Deutscher Soldatenfriedhof te Ysselsteyn.



De luchtoorlog boven Twente.

Net als in de rest van Nederland, waren de gevolgen van de luchtoorlog ook in Twente zichtbaar, en vooral 's nachts hoorbaar; lichtspoormunitie, ontploffingen, en de naar beneden komende brandende onderdelen van wat seconden daarvoor nog trotse vliegtuigen waren.
Gelukkig kwamen veel van deze vliegtuigdelen neer op plaatsen waar ze verder geen of weinig schade konden aanrichten. Maar in een aantal gevallen was de schade die aangericht werd door een neerstortend vliegtuig groot; en soms wel heel erg groot......
Tijdens de oorlog is Twente ook een aantal keren het slachtoffer geweest van aanvallen vanuit de lucht, met vele doden als gevolg. Velen zullen zich de bombardementen op Enschede (10 oktober 1943) en Hengelo (6/7 november 1944) herinneren, en niet te vergeten de directe aanvallen op het Twentse vliegveld en de fabrieken van Stork en Holland Signaal.
In de zomer van 1942 begonnen de Amerikanen ook deel te nemen aan de luchtoorlog boven West-Europa. De Amerikaanse 8th Air Force (USAAF) was in Engeland neergestreken om van daaruit het luchtoffensief tegen Duitsland te ondersteunen. In eerste instantie met vliegtuigen die van de RAF geleend werden, maar vanaf augustus 1942 met eigen toestellen. De luchtoorlog boven West-Europa begon ook overdag steeds duidelijker zichtbaar te worden. In steeds groter wordende aantallen kwamen de Amerikaanse vliegtuigen overdag overvliegen om Duitsland aan te vallen, waarna de RAF op haar beurt het estafettestokje 's nachts weer overnam.
Ook de Amerikaanse vliegers leden verliezen, en een aantal van die Amerikaanse vliegtuigen is ook in Twente neergekomen. Sommigen vliegtuigen konden een noodlanding uitvoeren; het vliegtuig was daarmee voor het geallieerde luchtoffensief verloren gegaan, maar de vaak tien-koppige bemanning kon, al dan niet gewond, het in ieder geval navertellen.
Andere toestellen vielen oncontroleerbaar uit de lucht; de bemanning met zich mee sleurend, en weer andere vliegtuigen explodeerden nog voordat ze op de grond terecht kwamen, met alle gevolgen van dien voor zowel de bemanning, als de omgeving. Niet zelden vielen onder de burgerbevolking als gevolg van de luchtgevechten gewonden, of erger nog: doden.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn in Twente bijna 300 vliegtuigen verloren gegaan. De RAF verloor ruim 160 toestellen, de Amerikaanse USAAF verloor er ongeveer 30, en de Luftwaffe verloor bijna 100 toestellen.
Van een aantal van deze ongevallen met Duitse, en Geallieerde vliegtuigen, en de mensen die met deze vliegtuigen hebben gevlogen, wil ik hier het verhaal vertellen.



Top van de pagina